Ogofâu

Cynhyrchwyd mwyafrif y systemau ogof gan ddŵr yn llifo drwy graciau a holltau mewn creigiau calchfaen ac yn achosi hindreuliad drwy brosesau cemegol. Yn sgil hyn, caiff systemau tanddaearol o ogofâu eu creu, a chanddynt amrywiaeth o nodweddion tirffurf unigryw. 

Mewn llawer o ardaloedd, datblygwyd systemau ogof yn weithrediadau masnachol sy’n gweithredu fel atyniadau. Apêl yr ogofâu yw’r cyfle i gerdded o dan y ddaear a chael profiad o amgylchedd gwahanol. Yn y Deyrnas Unedig, mae nifer o systemau ogof, a’r enwocaf ohonynt yw Ogofâu Cheddar a’r systemau yn ardal Castleton yn Swydd Derby.